Ημικρανία
Ο κύριος Μιχάλης Βικελής, νευρολόγος, MSc in Headache Medicine και επιστημονικός συνεργάτης ειδικών ιατρείων κεφαλαλγίας, εξηγεί τι πραγματικά ισχύει για τους παράγοντες που προκαλούν ημικρανία αλλά και την αντιμετώπιση της πάθησης.
Ημικρανία και πονοκέφαλος είναι το ίδιο πράγμα. Η ημικρανία είναι μία από τις πολλές αιτίες που προκαλούν πονοκέφαλο. Aνήκει στους πρωτοπαθείς πονοκεφάλους, δεν έχει δηλαδή κάποια υποκείμενη αιτία που την προκαλεί. Ο ειδικός γιατρός μπορεί εύκολα να ξεχωρίσει την ημικρανία από άλλους πονοκεφάλους, αφού έχει χαρακτηριστική εικόνα: υπάρχει πόνος μεγάλης έντασης που είναι ρυθμικός - «σαν να χτυπάει ένα σφυρί μέσα στο κεφάλι μου», αναφέρουν πολλοί ασθενείς- και συνυπάρχει δυσανεξία σε ήχους και φώτα αλλά και τάση προς έμετο. Η διάκριση της ημικρανίας από άλλες μορφές πονοκεφάλου είναι σημαντική για δύο λόγους. Πρώτον, γιατί οι ασθενείς με ημικρανία τις περισσότερες φορές δεν χρειάζεται να υποβληθούν σε ιδιαίτερες παρακλινικές εξετάσεις, κάτι που είναι απαραίτητο σε περιπτώσεις που υπάρχει υποψία δευτεροπαθούς κεφαλαλγίας, και δεύτερον διότι η θεραπεία της ημικρανίας γίνεται με συγκεκριμένα, εξειδικευμένα φάρμακα και είναι αρκετά διαφορετική από τις θεραπείες που χορηγούνται σε άλλες μορφές πονοκεφάλων.
Η ημικρανία εμφανίζεται εξίσου και στα δυο φύλα. Σύμφωνα με στατιστικές μελέτες, η ημικρανία εμφανίζεται τρεις φορές συχνότερα στις γυναίκες από ό,τι στους άνδρες. Στο σύνολο του πληθυσμού, περίπου μία στις επτά γυναίκες πάσχει από ημικρανία, με το ποσοστό μάλιστα να αυξάνεται στις ηλικιακές ομάδες 20-45 ετών, με μία στις πέντε ή στις τέσσερις γυναίκες να πάσχει από ημικρανία. Η πλειονότητα των γυναικών που πάσχουν από ημικρανία αναφέρουν ότι, αν και οι ημικρανικές κρίσεις μπορεί να εμφανίζονται οποιαδήποτε στιγμή μέσα στον μήνα, συχνά σχετίζονται με την μηνιαίο κύκλο τους, εμφανιζόμενες κοντά στην έμμηνο ρύση ή στην ωορρηξία. Αυτές οι κρίσεις ημικρανίας πιθανώς να σχετίζονται με τη διακύμανση των επιπέδων των οιστρογόνων. Υπάρχει η αντίληψη ότι οι αυτές οι ημικρανικές κρίσεις είναι πιο έντονες και πιο δύσκολο να θεραπευθούν από άλλες ημικρανικές κρίσεις, ωστόσο, η χορήγηση προσεκτικά επιλεγμένης θεραπευτικής αγωγής μπορεί να βοηθήσει σημαντικά. Οι απόψεις περί θετικής ή αρνητικής επίδρασης των αντισυλληπτικών χαπιών στην ημικρανία διίστανται και φαίνεται ότι η περιεκτικότητα των αντισυλληπτικών σε οιστρογόνα καθορίζει την πρόκληση ή μη ημικρανίας.
Η ημικρανία είναι κληρονομική. Η τρέχουσα άποψη των περισσότερων ειδικών είναι πως υπάρχει σαφής κληρονομική προδιάθεσή για την εμφάνιση ημικρανίας. Ωστόσο, μέχρι τώρα, δεν έχει διαπιστωθεί η ύπαρξη κάποιου συγκεκριμένου ή κάποιων συγκεκριμένων γονιδίων που να ευθύνονται για την ύπαρξη κληρονομικότητας στην ημικρανία, τουλάχιστον για τις περισσότερες μορφές της πάθησης. Όμως, η ανακάλυψη τα τελευταία χρόνια των υπευθύνων γονιδίων για μία σπάνια μορφή ημικρανίας, την «οικογενή ημιπληγική ημικρανία», αλλά και για ένα σπάνιο κληρονομικό σύνδρομο που συχνά εμφανίζεται με ημικρανικές κρίσεις (σύνδρομο CADASIL) δίνει ελπίδες ότι μέσα στα αμέσως επόμενα χρόνια θα έχουμε σημαντικές εξελίξεις και θα αποκαλυφθεί το γενετικό υπόβαθρο της ημικρανίας.
Ορισμένες τροφές προκαλούν ημικρανία. Εδώ και πάρα πολλά χρόνια υπάρχουν αναφορές ότι συγκεκριμένες τροφές και ροφήματα - αλκοολούχα ποτά και ιδιαίτερα το κόκκινο κρασί, τυροκομικά, σοκολάτα και γενικότερα τα γλυκά, αλλαντικά, τυποποιημένες τροφές, κινέζικο φαγητό- μπορούν να προκαλέσουν ημικρανικές κρίσεις σε ορισμένους ασθενείς. Ωστόσο, καμία από τις αυτές τις τροφές δεν έχει αποδειχθεί ότι μπορεί να προκαλέσει κρίση ημικρανίας σε όλους τους ασθενείς. Οι γιατροί πρέπει να είναι προσεκτικοί πριν προβούν σε απαγορεύσεις τροφών, αλλά και οι ασθενείς δεν πρέπει να κάνουν αλλαγές στις διατροφικές τους συνήθειες επειδή διάβασαν κάπου ότι κάποια τροφή βλάπτει. Καλό είναι να τεκμηριώνεται η συσχέτιση λήψης συγκεκριμένης τροφής και πρόκλησης ημικρανικής κρίσης μέσα από τήρηση ενός ημερολογίου κεφαλαλγιών. Μόνο όταν καταγραφεί συσχέτιση με αυτόν τον τρόπο είναι σκόπιμο να προτείνεται αλλαγή των διατροφικών συνηθειών του ασθενούς.
Η ημικρανία μπορεί να προκληθεί από λήψη φαρμάκων ή από ορισμένες παθήσεις. Ορισμένα φάρμακα, όπως κάποια που χρησιμοποιούνται σε καρδιοπαθείς, μπορούν να προκαλέσουν ημικρανική κρίση σε κάποιον ασθενή με ημικρανία. Αυτές οι περιπτώσεις όμως είναι μάλλον ασυνήθιστες στην κλινική πράξη. Πολλές παθήσεις μπορούν να προκαλέσουν πονοκέφαλο, ο οποίος αν και μπορεί να μοιάζει στην ημικρανία, σπάνια θα έχει τυπική εικόνα. Σε κάθε περίπτωση ασθενούς με πονοκέφαλο που δεν έχει τυπική εικόνα ημικρανίας (ή άλλης πρωτοπαθούς κεφαλαλγίας) πρέπει να πραγματοποιείται έλεγχος, για να αποκλειστεί ή ύπαρξη μίας σοβαρής υποκείμενης πάθησης, όπως εγκεφαλικού ανευρύσματος ή άλλης αγγειακής δυσπλασίας, όγκου του εγκεφάλου, κροταφικής αρτηριίτιδας κ.α.
Ημικρανία προκαλείται ακόμη και από…πείνα. Σε ορισμένους ασθενείς η ημικρανία εμφανίζεται αν υπάρξει παράλειψη κάποιου γεύματος ή βρίσκονται σε νηστεία. Πρόκειται συνήθως για ασθενείς που έχουν ιδιαίτερη ευαισθησία σε οποιαδήποτε αλλαγή του καθημερινού τους προγράμματος, είτε αυτό αφορά τα γεύματα είτε τον ύπνο ή την ξεκούραση, καθώς ο εγκέφαλός τους υπεραντιδρά, «διαμαρτυρόμενος» για την αλλαγή. Είναι ευνόητο πως σε τέτοιες περιπτώσεις, η τήρηση ενός τακτικού ημερήσιου προγράμματος μπορεί να γλιτώσει τον ασθενή από ημικρανικές κρίσεις, πόνο και ταλαιπωρία.
Η αντιμετώπιση της ημικρανίας είναι μόνο φαρμακευτική. Η αντιμετώπιση της ημικρανίας είναι κυρίως φαρμακευτική και έχει δύο σκέλη: τη θεραπεία των κρίσεων και την προφυλακτική θεραπεία. Για την θεραπεία των ημικρανικών κρίσεων χρησιμοποιούνται κυρίως οι τριπτάνες. Σε ασθενείς που για διάφορους λόγους δεν μπορούν να λάβουν τριπτάνες, χρησιμοποιούνται μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη ή απλά αναλγητικά, φάρμακα που όμως δεν είναι τόσο αποτελεσματικά όσο οι τριπτάνες. Ο στόχος της χορήγησης προφυλακτικής αγωγής σε έναν ασθενή με ημικρανία είναι η μείωση της συχνότητας, της έντασης και της διάρκειας των ημικρανικών του κρίσεων. Πέρα από τη φαρμακευτική θεραπεία, ουσιαστικό τμήμα της αντιμετώπισης της ημικρανίας σχετίζεται με την υιοθέτηση συγκεκριμένου τρόπου ζωής και την αποφυγή των εκλυτικών παραγόντων (εφόσον έχουν αναγνωριστεί). Ένας τέτοιος τρόπος ζωής περιλαμβάνει τακτικό ημερήσιο πρόγραμμα, άσκηση και υγιεινό διαιτολόγιο. Όσον αφορά τις εναλλακτικές μεθόδους αντιμετώπισης, όπως ο βελονισμός και η οποιοπαθητική, μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν επιστημονικά στοιχεία που να δείχνουν ότι έχουν αποτελεσματικότητα στην αντιμετώπιση της ημικρανίας.
Λεπτομέρειες στη συνδρομητική σελίδα του ΑΠΕ-ΜΠΕ | Αίτηση Συνδρομητή
Ιατρικός Φάκελος
Σταυρόλεξα, διάβασμα και Αλτσχάιμερ
Οι διάφορες νοητικές δραστηριότητες, όπως το λύσιμο σταυρόλεξων και παζλ ή το διάβασμα, μπορεί να καθυστερήσουν την εμφάνιση άνοιας και Αλτσχάιμερ στα άτομα της τρίτης ηλικίας, όμως από τη στιγμή που η πάθηση εκδηλωθεί, θα ακολουθήσει ταχύτερη επιδείνωση, σύμφωνα με μια νέα αμερικανική επιστημονική έρευνα.
